NU+ | De veelzijdige Wim T. Schippers bracht ons kunst, televisie, taal en 'gekte'

In dit artikel:

Wim T. Schippers, de eigenzinnige (taal)kunstenaar, televisiemaker, stemacteur en schrijver die meer dan zestig jaar het Nederlandse culturele landschap kleurde, is op 83‑jarige leeftijd overleden. Geboren in Groningen (1942) startte hij zijn loopbaan aan de voorloper van de Gerrit Rietveld Academie, maar vertrok toen de school haar leerlingenarbeid als eigendom van de instelling claimde. Een vroege verkoop van vijf tekeningen aan een conservator van het Stedelijk Museum (1.300 gulden) maakte het mogelijk dat hij meteen als kunstenaar verderging.

Schippers’ werk liet duidelijke sporen van dada en Fluxus zien: provocatie, toeval en het negeren van publieksverwachtingen stonden centraal. Al vroeg trok hij aandacht met acties zoals de Manifestatie Aan Het Strand Te Petten (waar hij een flesje limonade in de zee gooide) en met zijn beruchte Pindakaasvloer (1969), een egale laag pindakaas over een vloer, die later opnieuw te zien was in museumpresentaties. Zijn werk werd vaak fel besproken en bekritiseerd, precies zoals hij voor ogen had.

Ook op televisie veroorzaakte hij opschudding en succes. De VPRO‑show Hoepla (1967) werd na drie afleveringen van de buis gehaald wegens naaktcontroverse, maar later vond hij met collega’s wél een draai: De Fred Haché Show en Barend is weer bezig leverden cultfiguren op zoals Barend Servet en Sjef van Oekel — laatstgenoemde kreeg later een eigen programma en stripreeks. Vanaf 1976 gaf Schippers stem aan meerdere Sesamstraat‑figuren, onder wie Ernie (samen met Paul Haenen als Bert), Graaf Tel en Kermit; hij sprak Kermit ook voor Nederlandse uitzendingen van The Muppets. Recentelijk kwamen hij en Haenen nog samen voor nieuwe Nederlandse nasynchronisaties op Netflix — Haenen noemde hen “de oudste Bert en Ernie ter wereld.”

Op de radio maakte Schippers naam met Ronflonflon met Jacques Plafond (1984–1991), een programma waarin hij als Plafond door muziek heen sprak en nieuw taalgebruik introduceerde; woorden als ‘gekte’ plaatsten zich nadien in het dagelijks vocabulaire. Zijn samenwerking en huwelijk met regisseur/producer Ellen Jens begon in 1972; Jens overleed in 2023. Sindsdien produceerde Schippers weinig nieuws, maar hij verscheen nog op TEFAF dit jaar om een werk in publieke opdracht af te maken. Thuis werkte hij aan een laatste sculptuur, getiteld Wim is weg, die hij wil schenken aan het Stedelijk.

Schippers verdedigde altijd het principe van maken zonder vrees voor goedkeuring: “Als je gaat maken wat mensen mooi vinden, krijg je een statische cultuur,” zei hij eerder — en vaak begreep hij zijn eigen werk pas jaren later. Zijn nalatenschap is zichtbaar in experimentele beeldende kunst, vernieuwende tv‑formats, stemwerk dat generaties bereikte en in taalvernieuwing die diep doorsijpelde in de Nederlandse cultuur.