Van Eredivisie Live tot ESPN: een voetbalzender die niet op eigen benen kon en kan staan

In dit artikel:

De Nederlandse live-uitzending van het betaald voetbal is al bijna achttien jaar afhankelijk van geld dat niet alleen door voetbalkijkers wordt opgebracht. De zender begon in 2008 als Eredivisie Live, nadat de clubs en Endemol besloten de rechten zelf te exploiteren. De inkomsten uit abonnementen van 15 tot 20 euro per maand vielen tegen: slechts ongeveer 600.000 huishoudens abonneerden zich, terwijl de kosten van vier kanalen en de betalingen aan de clubs veel hoger waren. In 2012 stond de organisatie ruim 60 miljoen euro in het rood.

Daarom verkochten de clubs in 2012 een meerderheidsbelang aan het Amerikaanse FOX. FOX garandeerde gemiddeld ongeveer 80 miljoen euro per jaar voor twaalf seizoenen en nam de bestaande schuld over. De totale waarde van de deal kwam boven een miljard euro uit. Omdat vrijwillige abonnementen opnieuw onvoldoende opleverden, werd FOX Sports 1 bij vrijwel alle providers onderdeel van het basispakket. Providers betaalden daarvoor ongeveer twee euro per huishouden per maand, waardoor ook klanten zonder interesse in voetbal indirect meebetaalden. Aanbieders verzetten zich daartegen, maar legden zich erbij neer omdat een televisieaanbod zonder Eredivisievoetbal moeilijk te verkopen is.

Na de wereldwijde overname van 21st Century Fox door Disney kwam FOX Sports in 2019 bij Disney terecht. De zender werd in 2021 omgedoopt tot ESPN. De aandelen zijn nu verdeeld tussen Disney, de Eredivisie CV en de KNVB. Ook onder ESPN bleef de exploitatie verliesgevend. Disney financierde tekorten met leningen, waardoor de schuld van de voetbalorganisatie EMM opliep tot circa 350 miljoen euro. Bij de nieuwe rechtenovereenkomst, die loopt tot en met het seizoen 2029/30, eisten de achttien clubs dat Disney die schuld volledig kwijtschold. Daar stemde Disney mee in. De clubs ontvangen voortaan 135 miljoen euro per jaar, plus een mogelijke bonus van 70 miljoen euro.

Een volledig vrijwillig abonnement lijkt volgens de reconstructie financieel niet haalbaar. Alleen de jaarlijkse rechtenvergoeding van 135 miljoen euro zou bij een prijs van ongeveer vijftien euro per maand al meer dan 750.000 betalende huishoudens vereisen. Daar komen de productie van vier kanalen, studioprogramma’s en de rechten voor de Keuken Kampioen Divisie en de Vrouwen Eredivisie nog bij. De eerdere abonnementszender haalde bij lagere kosten al minder abonnees en bouwde toch grote schulden op.

Bij de distributiedeals voor 2026 kiezen providers verschillende oplossingen. Ziggo verhoogde per 1 juli de prijs voor alle tv-klanten met 2,50 euro per maand en plaatste alle ESPN-kanalen in het standaardpakket; DELTA doet dat vanaf 7 september. KPN en Odido houden ESPN als keuzeoptie, waarbij KPN het aanbod onder Combivoordeel aanbiedt. Volgens bronnen betalen providers bovendien opnieuw mee voor klanten met uitsluitend internet.

De afhankelijkheid werkt twee kanten op. ESPN heeft de brede bijdrage van huishoudens nodig om te blijven bestaan, maar de Eredivisieclubs zijn voor hun gezamenlijke inkomsten sterk afhankelijk van de circa 135 miljoen euro per jaar van Disney. Als Disney zich terugtrekt, is een vergelijkbare financier gevonden partij niet vanzelfsprekend. De clubs zouden dan fors moeten bezuinigen en ook de zichtbaarheid van het vrouwenvoetbal en de Keuken Kampioen Divisie kan afnemen.